OBIEKTY EDUKACYJNE

Na terenie naszego nadleśnictwa stworzyliśmy szereg punktów wyposażonych w obiekty i infrastrukturę, w oparciu o którą prowadzona jest działalność edukacyjna. Zlokalizowane są w dwóch zasadniczych miejscach – w sąsiedztwie siedziby Nadleśnictwa Rytel oraz na terenie osady Klosnowo.

 

Obiekty w pobliżu siedziby Nadleśnictwa Rytel

Punkt widokowy „Huragan 100-lecia”

Punkt ten usytuowany jest przy drodze krajowej nr 22, w okolicy skrzyżowania z drogą prowadzącą do siedziby Nadleśnictwa Rytel, dalej w kierunku miejscowości Zapora. W 2018 roku na wzniesieniu, około 135 m n.p.m., wybudowano tutaj wieżę widokową. Znajduje się w centrum największych zniszczeń lasu, które dokonały się za sprawą nawałnicy z 11/12 sierpnia 2017 roku. Obecnie obserwować z niej możemy odradzający się las. Naprzeciwko wieży, po drugiej stronie drogi krajowej, pozostawiliśmy obszar ok. 1 ha z nieuprzątniętym drzewostanem, dzięki czemu możliwe jest obserwowanie przebiegu naturalnej regeneracji zniszczonego przez kataklizm lasu. Przy obiekcie znajduje się miejsce postoju pojazdów oraz tablice edukacyjne informujące o skutkach klęski 100-lecia, udostępnianiu obszarów leśnych po nawałnicy i przywracaniu lasu na tym terenie. W sąsiedztwie wieży od strony drogi krajowej przebiega ścieżka rowerowa, a po stronie przeciwnej usytuowana jest stacja ładowania rowerów elektrycznych. Obiekt jest dostępny dla zwiedzających przez cały rok.

Park przy siedzibie nadleśnictwa

Park usytuowany jest pomiędzy siedzibą nadleśnictwa a linią kolejową. Stare drzewa, które go tworzyły, zostały w dużym stopniu wywrócone lub połamane przez nawałnicę w 2017 r. Obecnie pozostało kilkanaście sędziwych dębów, które oparły się kataklizmowi, a także lipy, klony, modrzewie, robinie, a w miejsce zniszczonych drzew sadzone jest sukcesywnie młode pokolenie drzew i krzewów. Przez park wytyczono ścieżki, przy których ustawiono ławeczki i leśną biblioteczkę, w której znaleźć można ulotki, mapy N. Rytel oraz egzemplarze „Ech Leśnych”- czasopisma popularyzującego gospodarkę leśną i szeroko rozumianą ochronę przyrody. Park jest także początkiem szlaku rowerowego „W ślad za huraganem”, opisanym na tablicy informacyjnej. Obok parku znajduje się miejsce ładowania pojazdów samochodowych oraz plenerowa siłownia. Do edukacji prowadzonej przez pracowników nadleśnictwa wykorzystywana jest także wiata edukacyjna z kominkiem znajdująca się na posesji siedziby nadleśnictwa.

 

Osada leśna Klosnowo

Wyłuszczarnia Nasion w Klosnowie

Jest to ciekawy historyczny obiekt architektoniczny, w którym zachowały się ponad stuletnie urządzenia służące do wyłuszczania nasion z szyszek drzew leśnych. Wielokondygnacyjny budynek wyłuszczarni wybudowany został w 1913 roku przez Niemców. Ówcześnie był największym tego typu obiektem w Europie. Integralnymi obiektami były dwie osady pracownicze (obecnie są własnością prywatną) i budynek remizy strażackiej, w której stworzyliśmy punkt informacyjno – edukacyjny. Wyłuszczarnia nasion posiada udogodnienia dla osób z niepełnosprawnościami - od strony zachodniej wybudowano podjazd dla wózków inwalidzkich, umożliwiając w ten sposób korzystanie z sanitariatów i zwiedzanie części pomieszczeń zlokalizowanych na parterze budynku wyłuszczarni. Zasady zwiedzania zabytkowej części Wyłuszczarni Nasion w Klosnowie określa regulamin wprowadzony Zarządzeniem nr 26/2026 Nadleśniczego Nadleśnictwa Rytel z dnia 05.05.2026 r.

Izba edukacyjna

Izba edukacyjna znajduje się w budynku starej wyłuszczarni. Jest wyposażona w sprzęt audiowizualny i pomoce dydaktyczne do organizacji zajęć kameralnych, których tematyka powiązana jest głównie z działalnością wyłuszczarni. Ze względów formalnych izba nie jest niestety przystosowana do prowadzenia zajęć edukacyjnych z osobami z niepełnosprawnością ruchową. W izbie pracownicy nadleśnictwa prowadzą również warsztaty, spotkania o charakterze seminaryjnym, konkursy tematyczne. Pełna informacja dotycząca oferty edukacyjnej nadleśnictwa dostępna jest w zakładce https://rytel.torun.lasy.gov.pl/oferta-edukacyjna.

Punkty edukacyjne w sąsiedztwie wyłuszczarni

Na tyłach wyłuszczarni stworzyliśmy punkt edukacyjny poświęcony owadom zapylającym, ich roli w ekosystemach oraz działaniom, jakie należy podejmować w celu ich ochrony. Stanowią go sad nazwany „Kwiecistą Ostoją” oraz zespół urządzeń i instalacji pod nazwą „Zapylacze”. Punkt edukacyjny utworzony został w ramach projektu „Pszczoły wracają do lasu”, który zakładał między innymi stworzenie warunków do rozwoju bazy pokarmowej zapylaczy. W sadzie znajdują się rodzime gatunki drzew owocowych oraz krzewów. Tuż przy sadzie założono łąkę kwietną, w której wysiano dziko żyjące gatunki roślin nektarodajnych, zamontowano barcie, „hotel dla zapylaczy”, skonstruowano gazon, w którym wysiano miododajne rośliny gospodarcze, zainstalowano także tablice poglądowe. Na punkcie edukacyjnym znajduje się też duża wiata, pod którą można się schronić przed deszczem i rozpalić ognisko.

Park „Sędziwy Las”

Jest punktem edukacyjnym (zieloną klasą) na trasie ścieżki edukacyjnej wiodącej od wyłuszczarni do szkółki leśnej. Park ”Sędziwy Las” to drzewostan mieszany z udziałem całej gamy gatunków drzew i krzewów, w tym ponad 200 letnich sosen. Przez las wytyczono ścieżkę w formie pętli. Spacerując po niej można zapoznać się z życiem lasu – rozwojem runa, kształtowaniem się struktury lasu, klimatem jego wnętrza, aktywnością bogatej awifauny, itp. Na ścieżkę wchodzi się przez bramę, na której umieszczono regulamin korzystania z obiektu oraz zasady zachowania się w lesie. W sąsiedztwie utwardzonego placu, do którego wiedzie odnoga ścieżki, zamontowano 3 wiaty ze stołami, których blaty pełnią rolę tablic edukacyjnych. Obok wiat postawiono kilka dodatkowych tablic ułatwiających aktywne prowadzenie zajęć.

Szkółka Leśna Klosnowo

Szkółka leśna jest obiektem produkującym sadzonki na potrzeby Nadleśnictwa Rytel i nadleśnictw ościennych. Produkuje rocznie ok. 1 mln sadzonek różnych gatunków drzew i krzewów. Bogato wyposażona w infrastrukturę szkółkarską – pola siewne z deszczownią, chłodnia, kompostownik, budynek socjalny, stacja meteorologiczna oraz kompletny park maszyn i urządzeń do produkcji, pielęgnacji oraz ochrony sadzonek i obróbki nasion, jest doskonałym miejscem do prowadzenia zajęć edukacyjnych. Podczas zajęć można przekazać wiedzę o rozwoju sadzonek, rozpoznawaniu gatunków drzew i krzewów, ich wymagań ekologicznych, a także sposobach i technice sadzenia. Szkółka przygotowuje sadzonki na potrzeby akcji społecznych i edukacyjnych. Znajduje się na niej także matecznik krzewów leśnych na potrzeby zbioru nasion oraz plantacja choinkowa.


Asset Publisher Asset Publisher

Zurück

Lasy Nadleśnictwa Rytel

Lasy Nadleśnictwa Rytel

Charakter naszych lasów determinowany jest przez ubogie gleby pochodzenia sandrowego. Oligotroficzne siedliska zarówno leśne jak i wodne oraz wysoka lesistość to wizytówki borów.

Krajobraz naszych okolic ukształtował się pod wpływem ostatniego zlodowacenia. Bory Nadleśnictwa Rytel rozciągają się na sandrowej równinie utworzonej z piasków naniesionych przez wody wypływające spod czoła lodowca, który w tej okolicy zatrzymał się na dłużej. Rozmyta stosunkowo płaska przestrzeń to siedliska o bardzo niskiej trofii, usiane  jeziorami rynnowymi oraz oczkami wytopiskowymi. To właśnie słabe siedliska decydują o charakterystycznym krajobrazie nadleśnictwa i jego wartościach przyrodniczych. Blisko 95 % naszych lasów porastają bory sosnowe. Są one ubogie w gatunki jednak o ich wartości przyrodniczej decyduje wyjątkowość niektórych występujących tu taksonów.

Z ubogimi siedliskami borowymi związane jest bogactwo gatunkowe porostów i specyficznych gatunków grzybów takich jak korozęby czy szaraczki sosnowe. Nie mogą się one rozwijać na siedliskach żyźniejszych gdyż zostałyby zagłuszone przez mchy czy trawy.

Świetliste bory Nadleśnictwa Rytel oraz bogactwo jezior tworzą wyjątkowy klimat do wypoczynku.
Wyjątkowym skarbem przyrody są na naszym terenie wody. Ubogie jeziora dystroficzne i oligotroficzne są miejscem występowania licznych reliktów glacjalnych i stanowią cechę charakterystyczną Nadleśnictwa Rytel. Szczególnie cenne są oligotroficzne jeziora lobeliowe, czyli jeziora z zespołem charakterystycznej roślinności: lobelii jeziornej, poryblinu jeziornego i kolczastego, brzeżycy jednokwiatowej, wywłócznika skrętoległego, a czasem nawet elismy wodnej. Elisma wodna jest gatunkiem niezwykłym. Rozmnaża się niemal wyłącznie wegetatywnie, występuje tylko w jeziorach lobeliowych i niestety szybko ustępuje presji innych roślin. Jest to gatunek występujący jedynie w Europie Środkowej. W  XX wieku podawano ją w Polsce ze 120 stanowisk, dziś znane są jedynie 64, większość zaś w Borach Tucholskich i na Pojezierzu Bytowskim.
Podobnie jak elisma, tak lobelia i poryblin występują niemal wyłącznie na Pojezierzu Pomorskim, a znaczna ich liczba na Równinie Charzykowskiej. W Nadleśnictwie Rytel stwierdzono występowanie tych roślin w jeziorach Moczadło, Długie, Sosnówek i Żabionek.

Występowanie tak specyficznej roślinności możliwe jest jedynie w jeziorach charakteryzujących się szczególnym składem chemicznym wody, polegającym na niskim zmineralizowaniu i niewielkich ilościach wapnia i magnezu. Brak tych związków jest jednocześnie odpowiedzialny za brak zdolności buforowania odczynu wody w przypadku nagłego dopływu kwasów fluwowych uruchomionych w obrębie zlewni. Małe jeziora lobeliowe są wrażliwe do tego stopnia, że nawet obfite nęcenie ryb przez wędkarzy, popularnymi dziś w sprzedaży zanętami może doprowadzić do zaniku charakterystycznej roślinności. Wszystkie wymienione jeziora położone są w granicach Specjalnego Obszaru Ochrony Siedlisk PLH 220026 Sandr Brdy. Jednym z najlepiej zachowanych i najbardziej reprezentatywnych w skali Polski jeziorem lobeliowym jest Jezioro Moczadło, które 8 grudnia 2010 roku Zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku zostało uznane za rezerwat przyrody pod nazwą „Moczadło". Rezerwat położony jest na terenie leśnictwa Turowiec. Niestety ulega on powolnej degradacji z powodu silnej presji turystycznej z pobliskiej miejscowości letniskowej.

Ciekawym i wyjątkowym pod względem przyrodniczym fragmentem naszych lasów jest Leśnictwo Wolność. Rożni się ono całkowicie od pozostałego obszaru nadleśnictwa ponieważ jego gleby utworzone są z glin zwałowych odkładanych bezpośrednio z lodu polodowcowego. Duże deniwelacje terenu urozmaicają krajobraz i czynią go bardzo widowiskowym. Moreny leśnictwa Wolność porośnięte są kwaśnymi buczynami, pomiędzy którymi rozsiane są niewielkie torfowiska, brzeziny bagienne i olsy. Obszar ten został objęty ochroną powierzchniową pod nazwą Las Wolność PLH 220060, w ramach funkcjonowania sieci Natura 2000.