Lista aktualności Lista aktualności

Nietoperze w ochronie lasu

Dzięki poprawie warunków bytowych nietoperzy zwiększamy stabilność biologiczną drzewostanów.


Lasy Nadleśnictwa Rytel są w większości porośnięte borami sosnowymi, wrażliwymi na masowe pojawy owadów odżywiających się igłami drzew. Wszystkie krajowe gatunki nietoperzy są owadożerne, w związku z czym ich obecność wpływa na stabilizację całego ekosystemu leśnego. Zrealizowany projekt polegał na znacznej poprawie warunków rozrodu i hibernacji nietoperzy. W ramach projektu rozwiesiliśmy na terenie nadleśnictwa 1300 szt. budek styrobetonowych typu Pro-Theria, w których nietoperze zakładają letnie kolonie rozrodcze. Budki takie są bardzo trwałe, ich żywotność szacuje się na 40-60 lat. Dlatego mimo wyższej ceny ich rozwieszanie jest bardziej opłacalne niż drewnianych.

Budki rozwieszaliśmy szczególnie w ogniskach gradacyjnych, czyli w miejscach, w których od lat rozpoczynają się masowe pojawy owadów żywiących się igłami sosny.

Drzewa silnie opanowane przez owady mogą zostać poważnie osłabione, a w skrajnych przypadkach mogą nawet zamierać. Z uwagi na fakt, iż Bory Tucholskie składają się w większości wyłącznie z drzewostanów sosnowych, ich obumieranie na dużych obszarach groziłoby zachwianiem trwałości lasu.

Poza schronieniami letnimi zabezpieczyliśmy 3 ziemianki, w których zimowały nietoperze. Ziemianki wyposażyliśmy w podwójne stalowe drzwi ze szczelinami wlotowymi, które zabezpieczą hibernujące nietoperze przed drapieżnictwem ze strony łasicowatych oraz niepokojeniem przez ludzi. Ponieważ nietoperze zimują ukryte w szczelinach wszelkiego typu chłodnych, lecz nie przemarzających obiektów, ziemianki zostały wyposażone w ścianki z cegły dziurawki, w których zwierzęta z łatwością znajdują wiele kryjówek. Niezwykle istotna w miejscach hibernacji jest wilgotność powietrza. Zbyt niska wilgotność grozi utratą wody z organizmu podczas kilkumiesięcznej hibernacji. Aby uniknąć takiego zagrożenia, każdy obiekt został wyposażony w samonapełniający się deszczówką zbiornik z wodą.


Nadleśnictwo Rytel prowadzi monitoring zasiedlenia ziemianek oraz budek styrobetonowych na podstawie zezwolenia wydanego przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.

W wyniku inwentaryzacji zimujących nietoperzy wykonanej w lutym 2013 i 2014 roku stwierdziliśmy zwiększające się zasiedlenie wszystkich ziemianek przez łącznie trzy gatunki nietoperzy: nocki rude, nocki Natterera oraz gacki brunatne.

Zasiedlenie budek już w pierwszym sezonie rozrodczym wyniosło blisko 80 %, a szczególnie wysokie było w miejscach, w których w ostatnim czasie wykazano zwiększone występowanie szkodników sosny odbywających rójki w godzinach wieczornych oraz nocą.

Mamy nadzieję, że polepszając warunki życia owadożernym nietoperzom, znacznie poprawimy stabilność ekosystemową borów. Zarówno historia naszych lasów jak i prowadzone badania prognostyczne wskazują, że zwiększona, istotna gospodarczo liczebność owadów żywiących się igłami sosny zdarza się co kilka, kilkanaście lat.

Projekt został w całości sfinansowany z Programu Operacyjnego „Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013", Osi priorytetowej 4 „Zrównoważony rozwój obszarów zależnych od rybactwa".