REZERWATY PRZYRODY
rezerwat przyrody "Jezioro Małe Łowne" (fot.: W. Wencel)
rezerwat przyrody "Jezioro Moczadło" (fot.: W. Wencel)
rezerwat przyrody "Jezioro Żabionek" (fot.: W. Wencel)
rezerwat przyrody "Jezioro Sosnówek" (fot.: W. Wencel)
rezerwat przyrody "Jezioro Długie" (fot.: W. Wencel)
Rezerwat przyrody obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin, zwierząt i grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi. Na obszarach graniczących z rezerwatem przyrody może być wyznaczona otulina.
Rezerwat przyrody stanowi jedną z najwyższych krajowych form ochrony przyrody – zaraz po parkach narodowych. Ze względu na cel ochrony wyróżnia się rezerwaty: leśne, wodne, stepowe, słonoroślowe, faunistyczne, florystyczne, torfowiskowe, przyrody nieożywionej oraz krajobrazowe.
Nadzór nad rezerwatami w Nadleśnictwie Rytel sprawuje Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku. W ramach sprawowanego nadzoru sporządza plany ochrony lub plany zadań ochronnych oraz może zmieniać granice rezerwatu lub go zlikwidować w przypadku bezpowrotnej utraty jego wartości.
Bezpośredni zarząd nad rezerwatami wykonuje Nadleśniczy Nadleśnictwa Rytel. W ramach zarządu obiekty są chronione, a także realizowane są w nich działania i zadania ujęte w planie ochrony lub planie zadań ochronnych albo wynikające z bieżących potrzeb, uzgodnionych z RDOŚ. Działania w rezerwatach przyrody określane są na 20 lat w planach ochrony albo maksymalnie na 5 lat w planach zadań ochronnych.
W Nadleśnictwie Rytel powołano 5 rezerwatów przyrody, o łącznej powierzchni 132,35 ha. Należą do nich:
- Rezerwat przyrody „Jezioro Małe Łowne” – powierzchnia 37,83 ha.
Powołany został Rozporządzeniem Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 31.12.1993 r.- Monitor Polski nr 5 poz. 37 z 1993 roku.
Rezerwat położony jest na terenie leśnictwa Kopernica (gm. Chojnice, powiat chojnicki). Celem ochrony rezerwatu jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych roślinności charakterystycznych dla torfowisk przejściowych i wysokich, lasów bagiennych, wilgotnych oraz świeżych z występującymi tu gatunkami roślin chronionych, rzadkich i zagrożonych wyginięciem. Obszar rezerwatu objęty jest ochroną czynną, posiada aktualny plan ochrony.
Opis rezerwatu przyrody "Jezioro Małe Łowne" w CENTRALNYM REJESTRZE FORM OCHRONY PRZYRODY
Rezerwat przyrody "Jezioro Małe Łowne" (fot.: W. Wencel)
- Rezerwat przyrody „Moczadło” – powierzchnia 26,17 ha.
Powołany Zarządzeniem Nr 26/2010 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska
w Gdańsku z dnia 8 grudnia 2010 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody „Moczadło”. W obecnych granicach ustanowiony Zarządzeniem Nr 6/2014 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku z dnia 25 lutego 2014 r. w sprawie rezerwatu przyrody "Moczadło".
Rezerwat przyrody „Moczadło” położony jest w powiecie chojnickim, na terenie gminy Brusy, około 2 km na południowy zachód od miejscowości Męcikał. Celem ochrony przyrody w rezerwacie jest zachowanie jeziora lobeliowego wraz z charakterystyczną roślinnością oraz cennymi gatunkami roślin i zwierząt. Rezerwat posiada otulinę. Jest rezerwatem ścisłym, nie posiada planu ochrony ani planu zadań ochronnych.
Opis rezerwatu przyrody "Jezioro Moczadło" w CENTRALNYM REJESTRZE FORM OCHRONY PRZYRODY
Rezerwat przyrody "Jezioro Moczadło" (fot.: W. Wencel)
- Rezerwat przyrody „Jezioro Żabionek” – powierzchnia 28,58 ha.
Powołany został 4 grudnia 2024 roku Zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku w sprawie uznania za rezerwat przyrody „Jezioro Żabionek”.
Rezerwat położony jest w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Brusy, na terenie leśnictwa Turowiec. Celem ochrony przyrody w rezerwacie jest zachowanie jeziora lobeliowego wraz z charakterystyczną roślinnością oraz cennymi gatunkami roślin i zwierząt. Nie posiada planu ochrony ani planu zadań ochronnych.
Opis rezerwatu przyrody "Jezioro Żabionek" w CENTRALNYM REJESTRZE FORM OCHRONY PRZYRODY
Rezerwat przyrody "Jezioro Żabionek" (fot.: W. Wencel)
- Rezerwat przyrody „Jezioro Sosnóek” – powierzchnia 26,98 ha.
Powołany został 4 grudnia 2024 roku Zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku w sprawie uznania za rezerwat przyrody „Jezioro Sosnówek”.
Rezerwat położony jest w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Brusy, na terenie leśnictwa Turowiec. Celem ochrony przyrody w rezerwacie jest zachowanie jeziora lobeliowego wraz z charakterystyczną roślinnością oraz cennymi gatunkami roślin i zwierząt. Nie posiada planu ochrony ani planu zadań ochronnych.
Opis rezerwatu przyrody "Jezioro Sosnówek" w CENTRALNYM REJESTRZE FORM OCHRONY PRZYRODY
Rezerwat przyrody "Jezioro Sosnówek" (fot.: W. Wencel)
- Rezerwat przyrody „Jezioro Długie” – powierzchnia 12,79 ha.
Powołany został 1 kwietnia 2025 roku Zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku w sprawie uznania za rezerwat przyrody „Jezioro Długie”.
Rezerwat położony jest w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Brusy, na terenie leśnictwa Turowiec. Celem ochrony przyrody w rezerwacie jest zachowanie jeziora lobeliowego z postępującą naturalnie eutrofizacją wraz z charakterystyczną roślinnością oraz cennymi gatunkami roślin i zwierząt. Nie posiada planu ochrony ani planu zadań ochronnych.
Opis rezerwatu przyrody "Jezioro Długie" w CENTRALNYM REJESTRZE FORM OCHRONY PRZYRODY
Rezerwat przyrody "Jezioro Długie" (fot.: W. Wencel)
Asset Publisher
Asset Publisher
Lasy Nadleśnictwa Rytel
Lasy Nadleśnictwa Rytel
Jeziora Niedźwiedź i Wegner. Fot. Archiwum Nadleśnictwa
Jezioro Sosnówek. Fot. P. Chybowski
Wyspa na jeziorze Charzykowskim. Fot. Archiwum Nadleśnictwa
Jezioro Śpierewnik. Fot. Archiwum Nadleśnictwa
Las po rębni gniazdowej. Fot. Archiwum Nadleśnictwa
Rzeka Brda i Wielki Kanał Brdy. Fot. Archiwum Nadleśnictwa
Rzeka Brda i Wielki Kanał Brdy. Fot. Archiwum Nadleśnictwa
Charakter naszych lasów determinowany jest przez ubogie gleby pochodzenia sandrowego. Oligotroficzne siedliska zarówno leśne jak i wodne oraz wysoka lesistość to wizytówki borów.
Krajobraz naszych okolic ukształtował się pod wpływem ostatniego zlodowacenia. Bory Nadleśnictwa Rytel rozciągają się na sandrowej równinie utworzonej z piasków naniesionych przez wody wypływające spod czoła lodowca, który w tej okolicy zatrzymał się na dłużej. Rozmyta stosunkowo płaska przestrzeń to siedliska o bardzo niskiej trofii, usiane jeziorami rynnowymi oraz oczkami wytopiskowymi. To właśnie słabe siedliska decydują o charakterystycznym krajobrazie nadleśnictwa i jego wartościach przyrodniczych. Blisko 95 % naszych lasów porastają bory sosnowe. Są one ubogie w gatunki jednak o ich wartości przyrodniczej decyduje wyjątkowość niektórych występujących tu taksonów.
Z ubogimi siedliskami borowymi związane jest bogactwo gatunkowe porostów i specyficznych gatunków grzybów takich jak korozęby czy szaraczki sosnowe. Nie mogą się one rozwijać na siedliskach żyźniejszych gdyż zostałyby zagłuszone przez mchy czy trawy.
Świetliste bory Nadleśnictwa Rytel oraz bogactwo jezior tworzą wyjątkowy klimat do wypoczynku.
Wyjątkowym skarbem przyrody są na naszym terenie wody. Ubogie jeziora dystroficzne i oligotroficzne są miejscem występowania licznych reliktów glacjalnych i stanowią cechę charakterystyczną Nadleśnictwa Rytel. Szczególnie cenne są oligotroficzne jeziora lobeliowe, czyli jeziora z zespołem charakterystycznej roślinności: lobelii jeziornej, poryblinu jeziornego i kolczastego, brzeżycy jednokwiatowej, wywłócznika skrętoległego, a czasem nawet elismy wodnej. Elisma wodna jest gatunkiem niezwykłym. Rozmnaża się niemal wyłącznie wegetatywnie, występuje tylko w jeziorach lobeliowych i niestety szybko ustępuje presji innych roślin. Jest to gatunek występujący jedynie w Europie Środkowej. W XX wieku podawano ją w Polsce ze 120 stanowisk, dziś znane są jedynie 64, większość zaś w Borach Tucholskich i na Pojezierzu Bytowskim.
Podobnie jak elisma, tak lobelia i poryblin występują niemal wyłącznie na Pojezierzu Pomorskim, a znaczna ich liczba na Równinie Charzykowskiej. W Nadleśnictwie Rytel stwierdzono występowanie tych roślin w jeziorach Moczadło, Długie, Sosnówek i Żabionek.
Występowanie tak specyficznej roślinności możliwe jest jedynie w jeziorach charakteryzujących się szczególnym składem chemicznym wody, polegającym na niskim zmineralizowaniu i niewielkich ilościach wapnia i magnezu. Brak tych związków jest jednocześnie odpowiedzialny za brak zdolności buforowania odczynu wody w przypadku nagłego dopływu kwasów fluwowych uruchomionych w obrębie zlewni. Małe jeziora lobeliowe są wrażliwe do tego stopnia, że nawet obfite nęcenie ryb przez wędkarzy, popularnymi dziś w sprzedaży zanętami może doprowadzić do zaniku charakterystycznej roślinności. Wszystkie wymienione jeziora położone są w granicach Specjalnego Obszaru Ochrony Siedlisk PLH 220026 Sandr Brdy. Jednym z najlepiej zachowanych i najbardziej reprezentatywnych w skali Polski jeziorem lobeliowym jest Jezioro Moczadło, które 8 grudnia 2010 roku Zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku zostało uznane za rezerwat przyrody pod nazwą „Moczadło". Rezerwat położony jest na terenie leśnictwa Turowiec. Niestety ulega on powolnej degradacji z powodu silnej presji turystycznej z pobliskiej miejscowości letniskowej.
Ciekawym i wyjątkowym pod względem przyrodniczym fragmentem naszych lasów jest Leśnictwo Wolność. Rożni się ono całkowicie od pozostałego obszaru nadleśnictwa ponieważ jego gleby utworzone są z glin zwałowych odkładanych bezpośrednio z lodu polodowcowego. Duże deniwelacje terenu urozmaicają krajobraz i czynią go bardzo widowiskowym. Moreny leśnictwa Wolność porośnięte są kwaśnymi buczynami, pomiędzy którymi rozsiane są niewielkie torfowiska, brzeziny bagienne i olsy. Obszar ten został objęty ochroną powierzchniową pod nazwą Las Wolność PLH 220060, w ramach funkcjonowania sieci Natura 2000.